We kennen in West-Europa sinds 1945 geen oorlog meer, dat is nu al 75 jaar. Enkel de oudsten onder ons hebben nog herinneringen aan een oorlog. Zo’n lange periode is in de Europese geschiedenis een merkwaardige uitzondering. Zijn de Europeanen misschien eindelijk tot het inzicht gekomen dat oorlog een grote dwaasheid is? Zijn we eindelijk goede christenen geworden die, zoals in het evangelie van zondag, hun vijanden liefhebben?
Waarschijnlijk niet. We moeten trouwens niet ver reizen om midden in een lopende oorlog terecht te komen. De militaire uitgaven wereldwijd in 2018 bedroegen 1.800 miljard dollar. Daarvan werden 650 miljard dollar uitgegeven door de Verenigde Staten. China stond op de tweede plaats met 250 miljard. Rusland kwam ver achter met 66,5 miljard dollar.
Oorlog is dus nog steeds een realiteit in de wereld. Ondanks de niet mis te verstane woorden van Jezus heeft de kerk in haar geschiedenis ook regelmatig de oorlogswapens opgenomen. En ondanks de totale geweldloosheid van Jezus, wordt oorlog soms gerechtvaardigd geacht, ook door de kerk. Om het meer aanvaardbaar te maken worden de militaire uitgaven meestal ‘defensie’ genoemd, landsverdediging. Nochtans wordt in de meeste oorlogen vooral aangevallen, door vliegtuigen of drones te sturen en bommen te gooien.
Aanvallen, oorlog voeren, dat is een beslissing van slechts enkele personen. De uitvoering van deze beslissing gebeurt niet door hen, maar door soldaten. Mensen doden is overal en altijd totaal verboden, maar dan is het verplicht, ook al is het onmenselijk. Zelfs voor de soldaten is het onmenselijk. Veel psychologische beïnvloeding en harde discipline moeten ingezet worden om hen zover te brengen. Oog om oog, tand om tand. Dat was in de geschiedenis van de mensheid een hele vooruitgang. Voorheen was het de gewoonte om onevenredig hard terug te slaan. Jezus vroeg om in het geheel niet terug te slaan. Dat was voor hem geen zwakte, integendeel. Hij vroeg om kwaad niet met kwaad te beantwoorden, maar met goedheid. Dat vraagt veel kracht. Maar het is de enige manier om de cirkel van geweld te doorbreken. Een conflict wordt nooit opgelost door het te winnen. Oorlog voeren om vrede te verkrijgen is niet alleen een illusie, het is plat bedrog.