Bij het begin van de crisis zijn in een hoog tempo een hele reeks maatregelen uitgevaardigd om de verspreiding van covid-19 tegen te gaan: afstand houden, handen wassen, thuis blijven. Nieuwe maatregelen omkaderen nu de versoepeling van de lockdown. Het is cruciaal dat al deze regels goed worden nageleefd. Het blijkt dat die naleving meer vanzelfsprekend is als de bevolking vertrouwen heeft in haar overheid. Een groot gemeenschapsgevoel is daarbij belangrijk: we zitten in dezelfde boot.
Ook in de godsdiensten is het naleven van regels en geboden een belangrijke pijler. Voor het christendom is dat minder vanzelfsprekend. Jezus stond er immers om bekend dat hij de godsdienstige voorschriften niet strikt naleefde. Hij was geen man van geboden of verboden, hij gaf zaligsprekingen. Menselijkheid, vergeving, vrede en liefde stonden voor hem op de eerste plaats.
Het is dan ook vreemd dat we zondag als eerste zin in het evangelie van Johannes horen: Als je mij liefhebt, zul je mijn geboden onderhouden. De laatste zin van het evangelie herhaalt nogmaals hetzelfde: Wie mijn geboden onderhoudt, die heeft mij lief.
Alle organisaties hebben regels en afspraken, ook de katholieke kerk. Zelfs het gezin heeft er, al staan ze niet op papier. De liefde, het respect, de wederzijdse steun: het zijn basisregels die in een gezin als vanzelf gevolgd worden. De kinderen die er opgroeien moeten ze niet van buiten leren. Straffen zijn niet nodig, de liefde die ze van hun ouders krijgen willen ze immers niet kwijtspelen.
In een liefdevolle omgeving is het vreemd om te spreken van geboden, die twee elementen passen niet bij elkaar. Nochtans is het vaak gebeurd, ook in onze kerk, met name wanneer zelfs de liefde een verplichting werd. De gehoorzaamheid werd een gebod want de liefde was een gebod. Dat dit tot misbruiken heeft geleid is duidelijk.
Het is jammer dat de woorden van Jezus soms zo begrepen werden. Het was niet Jezus’ bedoeling om van gehoorzaamheid een voorwaarde te maken van de liefde, of een bewijs van de liefde. Liefde kan nooit een verplichting zijn. Gehoorzaamheid is geen weg naar liefde. Liefde is een vrije keuze, het is geen mysterie dat ontdekt wordt via gehoorzaamheid. Liefde wordt enkel ontdekt via liefde.
Leven in liefde is voor Jezus hetzelfde als zijn levenswijze volgen, als ‘zijn geboden onderhouden’. Waar men leeft zoals Jezus het heeft voorgedaan, daar onderhoudt men als vanzelf een aantal regels en afspraken, die het logisch gevolg zijn van de wederzijdse liefde en het onderlinge vertrouwen en respect.
Het is dus niet zo vreemd dat in landen waar een groot vertrouwen aanwezig is in mekaar en in de overheid, de naleving van de regels inzake covid-19 eenvoudiger is