Twee weken geleden verdronken honderddertig migranten, mannen, vrouwen en kinderen, in de Middellandse Zee. Ze zaten in een stuurloze rubberboot, in een ruwe zee met metershoge golven. Een dag eerder waren ze ’s morgens opgemerkt door een visser, en nog voor 10 uur die woensdag was er een e-mail met de plaatsaanduiding verstuurd naar de Verenigde Naties, naar Frontex (het Europese Grens- en kustwachtagentschap), naar ngo-schepen, en naar de kustwachten van Italië en Malta. Er kwam geen reactie van de autoriteiten. Een ngo-schip en enkele commerciële schepen zijn ’s avonds en de volgende dag de rubberboot gaan zoeken. Op de middag werd die gevonden, maar de hulp kwam te laat. Paus Franciscus noemde het een moment van schaamte. ‘De migranten smeekten om hulp op zee, maar werden schandelijk genegeerd’, zei hij.
De Europese Unie heeft een aantal regels inzake migratie en asiel: niet iedereen wordt zomaar toegelaten. Het lijkt erop dat Frontex deze regels steeds strikter invult, en het migranten zo moeilijk mogelijk wil maken om de Europese grens te bereiken en asiel te vragen. Het lijkt er eveneens op dat de Europese Unie daar weinig bezwaren tegen heeft.
Jezus was niet gekant tegen regels en afspraken. Maar hij had er geen probleem mee om ze te overtreden als ze mensen uitsluiten, afwijzen of onderdrukken. Regels zijn bedoeld om het samen-leven van mensen te ondersteunen en te bevorderen. Ze zijn er niet om het leven van sommigen onmogelijk te maken. Boven alle regels vond Jezus de liefde tussen mensen het belangrijkste. Zo horen we het zondag uitvoerig in het evangelie van Johannes.
De liefde maakt dat de mens geen robot is. Een robot is perfect gemaakt om regels te volgen. Maar een mens kan meer, hij is geroepen tot meer dan regels volgen. Toch is het verleidelijk om ons te verschuilen achter de regels. Ze geven ons immers zekerheid en veiligheid. Door de regels te volgen, vermijden we conflicten en kunnen we gerust leven. Dan moeten we migranten in nood niet helpen als ze de Europese grenzen willen bereiken.
Uiteindelijk verzeilt iedereen wel eens in een conflict tussen liefde voor de medemens in nood en liefde voor de regels. Dan vraagt het moed om voor de medemens te kiezen. Want onze wereld heeft alleen respect voor wie de regels volgt.
Daarom is Jezus’ voorbeeld zo belangrijk. Hij toonde dat een andere wereld mogelijk is dan die waarin mensen het slachtoffer mogen worden van wetten en regels. Hij werd niet in twijfel gebracht, hij doorstond de angst van terechtgewezen te worden. Hij was een voorbeeld van goedheid. Hij brak liever de wet dan het hart van mensen. God wordt niet zichtbaar in mensen die de regels volgen. God wordt zichtbaar waar mensen in nood geholpen worden. (Joh 15, 9-17)