Dit jaar is het al dertien jaar geleden dat onze triptiek werd gerestaureerd. Na een restauratie van drie jaar (2006-2009) in het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, het KIK, werd zij op zondag 7 juni 2009 plechtig ingehuldigd met enkele voordrachten, muziek en zang. In een reeks van drie artikelen schetsen we de stand van zaken van onze kennis over het schilderij.
De triptiek is geschilderd op dertien houten planken van drie verschillende eikenbomen van de Baltische kust, in totaal drie panelen. Via een dendrochronologisch onderzoek weten we dat de laatste eik werd gekapt in 1454. Voor het transport, het drogen en het zagen in planken rekent men met de middelen van toen op negen jaar, waardoor de triptiek ten vroegste in 1463 zou kunnen geschilderd zijn.
Op de drie panelen werden vijf schilderijen aangebracht, drie langs de voorkant en twee langs de achterkant, waarschijnlijk door het atelier van Rogier Van der Weyden met een invloed van Dieric Bouts. Het middenpaneel is de voorstelling van de Heilige Drievuldigheid met vier engelen die de passietuigen dragen: de doornenkroon, enzovoort. Op het rechter paneel is de schenkster afgebeeld met haar patroonheilige, Johannes de evangelist, en haar vier dochters. Op het linker paneel is de schenker afgebeeld met zijn patroonheilige, Johannes de Doper, met een dominicaan, en mogelijk zijn zoon. Op de achterkant van het rechterpaneel zien we de geseling van Christus, en op het linkerpaneel de kruisafneming.
Met het middenpaneel zien wij weinig problemen, buiten het feit dat er aan de linkerkant van het paneel een gedeelte van de plank onbeschilderd is. Is dit omdat de kader te groot was, het schilderij te klein of behoorde dit kunstwerk tot een andere kader?
Wij weten dat Paus Urbanus VIII in 1628 verbood om de Heilige Geest onder menselijke gedaante af te beelden. Alle schilderijen met de Heilige Geest als mens, niet als witte duif, moesten vernietigd worden, wat ook is gebeurd. Waarom is onze triptiek daaraan ontsnapt?