Als mensen zijn we sociale wezens, en een mooi bewijs daarvan is onze behoefte om te kijken naar wat andere mensen doen. Tegelijk vinden we het ook fijn om gezien te worden. Leven op een onbewoond eiland zouden we niet lang kunnen volhouden. Als in bedrijven of organisaties sommige werknemers ongelukkig zijn, dan heeft dat dikwijls te maken met niet gezien worden. Die werknemers hebben de indruk dat ze van geen tel zijn, dat hun werk er niet toe doet, dat niemand hen ziet.
Je kan je pas ergens thuis voelen als je gezien wordt. We vinden het fijn om herkend te worden, om gekend te zijn. Het mooiste is om graag gezien te worden, zoals we het in onze taal soms zeggen als we van iemand houden. Het omgekeerde gebeurt als we iemand geen blik waardig gunnen. Maar met totaal niet gezien worden lijkt het alsof je niet bestaat, alsof je aanwezigheid van geen tel is. Mensen die klein zijn van gestalte kunnen wel eens die indruk krijgen. Sommigen willen dat compenseren met overmatig opvallend gedrag. Napoleon zou hiervan een voorbeeld geweest zijn.
Zondag horen we in het evangelie van een zekere Zacheüs in Jericho. Hij was ook een kleine man, een onsympathieke belastingontvanger. Niemand hield van hem. Hij was wel rijk, maar hij had die rijkdom niet verworven op een eerlijke wijze. Misschien was hij wel zo geworden omdat hij klein was en niet gezien werd. En omdat hij hoopte dat rijkdom zou helpen om gezien te worden. Maar zelfs zijn rijkdom maakte van hem geen graag geziene man.
Als Jezus in Jericho kwam, wilde Zacheüs hem zien. Hij had allicht veel van hem gehoord, en dit was een buitenkans om hem in levenden lijve te zien. Ook vandaag nog wringen we ons graag in bochten om beroemde mensen van dichtbij te kunnen zien. Zacheüs moest in een boom klimmen, hij was klein. Verstopt tussen de bladeren had hij een goed uitzicht op het gebeuren. Niemand zou hem zien.
Maar Jezus had dus wel Zacheüs gezien in de boom. Keek hij toevallig naar boven? We zullen het nooit weten, maar zeker is wel dat Jezus een goed oog had voor mensen die niet gezien werden en overal werden buitengehouden. Hij riep Zacheüs naar beneden en zei iets dat merkwaardig was: vandaag moet ik bij jou logeren. Wat eerst opvalt is het woord vandaag. Jezus moest er niet over nadenken. Als er iemand in nood was, wilde hij geen uitstel. En dan is het ook opvallend dat hij verblijf koos bij iemand die door iedereen afgekeurd werd, alsof er in heel Jericho geen beter onderdak te vinden was.
Ondanks de kritiek bleef Jezus bij zijn voornemen. Telkens weer zou hij zich inspannen om wie afgewezen werd opnieuw bij de groep te krijgen. En telkens had dat een onvermoed effect, ook hier bij Zacheüs. Als mensen niet gezien worden, sterven ze stukje bij beetje. Mensen die gezien worden, leven lang en gelukkig. (Lc 19, 1-10)