In deze woelige tijden zijn er af en toe mensen die profetische woorden willen spreken. Ze geven de indruk een helder beeld te hebben van wat er gebeurt in het land en in de wereld, en weten daaruit besluiten te trekken over wat de toekomst zal brengen. Het is zeldzaam dat de voorspelling correct is. En er is een groot verschil tussen iemand die profetische woorden wil spreken, en iemand die werkelijk een profeet is.
Matteüs vertelt zondag in het evangelie over Johannes de Doper, een profeet. Die verkondigde dat het hemelse koninkrijk dichtbij was, en riep op om een nieuw leven te beginnen. Hij had de daad bij het woord gevoegd en leefde zeer eenvoudig in de woestijn bij de Jordaan. Zijn boodschap kreeg veel gehoor, ‘heel Jeruzalem’ liep naar hem uit. Zelfs de toenmalige gezagsdragers kwamen naar hem kijken, waren geïnteresseerd. Maar Johannes veegde hen de mantel uit. Ze moesten met daden tonen dat ze een nieuw leven waren begonnen. Geïnteresseerd naar hem luisteren volstond niet.
Johannes de Doper was een profeet, en dat vereist méér dan profetische woorden spreken. Hij had helder gezien hoe de godsdienst van die dagen de mensen niet dichter bij God bracht, maar bang en onvrij maakte. Hij hield een dringende oproep tot verandering, en hij leefde er ook naar. Het maakte hem populair. De leiders van het volk zagen het met lede ogen aan. Misschien had Johannes de Doper wel gelijk, maar de prijs van de verandering die hij wilde was voor hen te duur.
Dat is het tragische lot van elke waarachtige profeet, in alle tijden, zoals Greta Thunberg vandaag. Hun boodschap is eenvoudig, hun analyse is duidelijk, alles is waarachtig, in hun leven en handelen. Het is zichtbaar hoe ze zelf lijden aan de situatie, hun roep naar verandering is urgent, en vooral authentiek en geloofwaardig. Ze worden toegejuicht, maar tegelijk ook uitgespuwd, net omdat de verandering die ze vragen misschien wel evident is, maar moeilijk en veeleisend, compromisloos. De welgestelden in de maatschappij laten liever alles zoveel mogelijk bij het oude. De profeet mag komen spreken in het Europees parlement, op het World Economic Forum in Davos, in de Verenigde Naties. Het zijn de klassieke methodes van de machtigen: de vijand omarmen om hem schadeloos te maken. Maar de profeet zal harde woorden blijven spreken, een onverbloemde waarheid.
Je leven omkeren is aartsmoeilijk, de profeet is streng. Maar na Johannes de Doper komt Jezus. (Vik)