‘Vlucht het stelen en bedriegen, ook de achterklap en ’t liegen.’ Het zijn enkele van de tien geboden zoals ze vroeger uit het hoofd werden geleerd. Zondag staat Jezus in het evangelie even stil bij de betekenis hiervan. Laat uw ja ja zijn, en uw nee nee. Hij vraagt ook om geen eed af te leggen en niet te zweren.
We beseffen allemaal dat liegen en bedriegen afkeurenswaardig zijn. Het probleem is dat we vooral van mening zijn dat de anderen het moeten laten: wat moeten we anders nog geloven? Het is vooral de overheid die van de onderdanen verwacht dat ze te vertrouwen zijn en de waarheid spreken. Daarvoor gebruikt ze vaak het systeem van de eed: de betrokkene moet zweren de waarheid te spreken of trouw te beloven.
Volgens Jezus is dat geen goede praktijk. Hij is van oordeel dat we altijd trouw moeten zijn en de waarheid spreken, niet enkel als we onder eed staan. Met een systeem van zweren wordt liegen een algemene regel, waarvan enkel onder eed moet afgeweken worden. Alsof iemand enkel te betrouwen is als hij of zij onder eed spreekt. Dat de overheid dit middel gebruikt wijst op een gebrek aan respect voor de onderdanen. Het is allicht ook geen toeval dat de regeerders zelf in vele gevallen niet uitblinken in waarachtigheid.
Uiteindelijk is het voor Jezus in de eerste plaats belangrijk dat we zelf het liegen zoveel mogelijk vermijden, voor onszelf. Liegen verwijdert ons immers van wie we echt zijn, van onze eigen waarheid. Met leugens construeren we een ik dat niet meer overeenkomt met ons echte ik. We doen ons voor als iemand anders. In tijden waarin uiterlijke schijn en perfectie belangrijk zijn, gaan we ons vaak navenant gedragen. We willen altijd sterk zijn, verantwoordelijk, onversaagd, besluitvaardig, efficiënt, mooi, vindingrijk, enzovoort. Het lijstje van mogelijkheden is eindeloos. Zo wordt ons leven een leugen, op het werk, in onze relaties. Die spreidstand is niet vol te houden, en ons lichaam zal op een bepaald moment afhaken, ziek worden. We worden ziek omdat we de energie die nodig is om het valse beeld van onszelf in stand te houden niet meer kunnen opbrengen. We worden ziek uit angst dat we anders niet zouden meetellen, uit angst om weggezet te worden als zwakkeling. Stop met de leugen, zegt Jezus. Met een leven in waarheid is er geen zwakheid meer, enkel nog bevrijdende menselijkheid.