In deze maand worden de dagen opvallend langer. ’s Morgens duikt de zon steeds vroeger op, en ’s avonds is het elke dag wat later voor de zon ondergaat. Het stemt ons vrolijk, want daarmee komt de zomer ook dichterbij. Maar we mogen deze taal over de zon niet al te letterlijk nemen. Want het is niet de zon die beweegt, het is de aarde die draait en ons zo de indruk geeft dat de zon beweegt.
Er was ooit een tijd dat we geloofden dat de zon rond de aarde draaide. Tot ongeveer het jaar 1600 was dat de waarheid. Galileo Galilei schreef toen wetenschappelijke boeken die iets anders zegden, namelijk dat de aarde rond de zon draaide. Zijn bevindingen mochten niet waar zijn. In 1633, hij was toen 69 jaar, werd hij daarom veroordeeld tot levenslang huisarrest.
Nu weten we beter. We aanvaarden dat de wetenschap ons steeds nieuwe inzichten brengt. Nochtans blijft het dikwijls moeilijk. Vrouwen kregen pas stemrecht in ons land in 1948, en homoseksualiteit is pas in 1990 verwijderd uit de lijst van geestesziekten, opgesteld door de Wereldgezondheidsorganisatie.
De mens is voortdurend op zoek naar waarheid, zowel voor zichzelf als individu, als voor de samenleving. Het is een tocht met hindernissen, zo toont ons de geschiedenis. Ook het evangelie van zondag gaat over die zoektocht, van duisternis naar licht, van kwaad naar goed, over waarheid. Wie die zoektocht opgeeft, is verloren, maar God wil geen enkele mens verliezen. Jezus wil de mensen redden.
Want onze waarheden zijn soms een net waarin we vastzitten. Wie gelooft dat een man altijd sterk moet zijn en nooit mag wenen, die leeft in een waarheid die beklemt. Maar het is soms aanlokkelijk om vast te houden aan een waarheid. Elk nieuw inzicht brengt ons immers uit ons evenwicht, vraagt een verandering in gedrag, en dat is lastig.
Die voortdurende zoektocht naar waarheid wordt bovendien bedreigd door twee uitersten. Je kan besluiten dat er nog slecht één waarheid is, dé waarheid, de enige die toegelaten mag worden. Zo gaat het in een dictatuur. Of je kan zeggen dat elke mening waarheid kan zijn. Alles is dan toegestaan, en dat leidt tot chaos. Een weg vinden tussen deze twee extremen is niet altijd eenvoudig.
In tijden van fake news is het zoeken naar waarheid niet zo vanzelfsprekend. Tijdens een pandemie zoals corona is de verleiding groot om slechts één waarheid toe te staan, en alle andere meningen te veroordelen. Maar evengoed is er de verleiding om de nieuwe inzichten en waarheden te weigeren en te veroordelen.
Oordeel niet, zegt Jezus, en blijf zoeken naar waarheid. (Joh 3, 14-21)