Er was eens een werkgever die van mening was dat het kuispersoneel de lokalen niet voldoende grondig poetste. Hij gaf hun daarom een gedetailleerde lijst van wat en waar gekuist moest worden. Op een dag ontdekte hij in een toilet stront aan een muur. Toen hij vroeg waarom dat niet opgekuist was, antwoordden ze hem dat dat niet op zijn lijst stond.
Iedereen kent wel de conflicten tussen mensen die opdrachten geven en degenen die moeten gehoorzamen. Gehoorzaamheid is als de olie die de radertjes van het samenleven vlot doet draaien, maar met te veel olie gaat de motor blokkeren. De juiste maat is moeilijker te vinden dan pakweg vijftig jaar geleden. Gehoorzaamheid is niet meer zo vanzelfsprekend vandaag. De autoriteit van de leider wordt gemakkelijker betwist dan vroeger. Vraag het maar aan ouders, leerkrachten, buschauffeurs, partijvoorzitters, werkgevers, of kerkleiders.
Jezus in zijn tijd was geen toonbeeld van gehoorzaamheid. Denk maar aan het incident toen hij twaalf jaar was. Hij bleef enkele dagen alleen achter in de tempel van Jeruzalem zonder zijn ouders hiervan te verwittigen. En later zou hij meermaals de voorschriften negeren als die hem verboden om mensen te helpen of te genezen.
Zelf stond hij er ook niet op om gehoorzaamd te worden. Zondag horen we in het evangelie enkele voorbeelden daarvan. Hij wil niet dat zijn leerlingen soldaten worden die de tegenstand tegen zijn ideeën bestrijden. En wie hem wil volgen, moet dat uit eigen overtuiging doen, niet om veiligheid of zekerheid te vinden, een plaats om zijn hoofd te ruste te leggen. Uit eigen overtuiging, en dus niet omdat de ouders of voorouders toestemming hebben gegeven.
Alleen aan God moet je gehoorzamen, zei Jezus. En dat betekent dat je liefde, menselijkheid en respect als belangrijkste leidraad hebt in je leven. Een gehoorzaamheid aan waarden die hier niet aan beantwoorden, zal je ongelukkig maken, zei hij.
Gehoorzaamheid wordt in onze samenleving nog veel gewaardeerd, want het is zeer bruikbaar in organisaties en werkplaatsen. Maar een toenemend aantal werknemers loopt er van weg of wordt er langdurig ziek van. Zij willen en kunnen niet meer gehoorzaam zijn aan waarden die ze niet in hun hart dragen, aan waarden die meer gebaseerd zijn op hebzucht of macht dan op menselijkheid.
Organisaties die gehoorzaamheid hoog in het vaandel dragen, hebben het dus zeer moeilijk om nog personeel te vinden. Het zijn organisaties waar hiërarchie zeer belangrijk is, soms zelfs onaantastbaar. De Kerk is waarschijnlijk een goed voorbeeld hiervan, naast het leger en de politiek.
Jezus zou er niet om treuren. Hij hield niet van systemen die gebaseerd zijn op grootheid, macht, rijkdom, status en gehoorzaamheid, op systemen die mensen klein houden om zichzelf in stand te houden. Hij zag meer toekomst in wat klein is, verscheiden, verdraagzaam, met aandacht voor verstilling en verbondenheid, met zorg en respect voor alle leven en vooral voor het minste en het zwakste. (Lc 9, 51-62)